Sejarah penubuhan MAIK. Penubuhan Majlis Agama Islam dan
Adat Istiadat Melayu Kelantan (MAIK) merupakan satu sejarah besar kepada
pekembangan Islam di Kelantan.
Ia satu bukti usaha pihak istana ingin memperkukuhkan dan
menyediakan satu badan khas untuk mentadbir urusan keagamaan dan kebajikan
bangsa Melayu di Kelantan.
Penubuhan MAIK dilakukan pada 24 Disember 1915 bersamaan 16
Safar 1334 dilakukan atas titah Sultan Muhammad IV (1900 - 1920).
Petikan titah Sultan Muhammad IV: "Bahawasa di dalam
mesyuarat Council pada hari Selasa, 30 Muharram 1334 bersamaan dengan 7
Disember 1915, sesungguhnya telah suka kita mekurniakan kepada anak-anak negeri
kita satu majlis yang bernama "Majlis Ugama dan Istiadat Melayu" kerana
menimbangkan bagi kebajikan negeri Kelantan.
"Maka dengan sebab demikian itu, inilah hari yang kita
mulai buka Majlis ini kepada pengetahuan anak negeri kita supaya mereka itu
mengetahui akan maksud kita kurniakan Majlis ini.
"Adalah tujuan kita perkataan "ugama" itu ialah
tiap-tiap perkara yang mendatangkan muslihat kepada sekalian anak negeri kita
lagi menambahkan bagi kebajikan Kelantan.
"Dan kita kehendaki bagi perkataan "Istiadat
Melayu" itu ialah yang melengkapi atas adat dan adab Melayu yang dengan
elok dan sayodia diperlihara akan dia mengikut bagaimana peredaran masa".
Dengan adanya MAIK segala urusan keagamaan dikendalikan oleh
pegawai mempunyai kemahiran khusus dan sumber kewangan yang dirancang untuknya.
MAIK diiktiraf sebagai institusi pengurusan hal ehwal Islam
dan adat Melayu yang terawal ditubuhkan di seluruh Kepulauan Melayu.
Idea asal penubuhan badan ini dicetuskan oleh tiga tokoh
ulama dan cendekiawan negeri iaitu Datuk Perdana Menteri Paduka Raja Nik Mahmud
bin Ismail, Datuk Laksamana Muhammad bin Muhammad Said dan Muhamad Yusof bin Ahmad
(Tok Kenali).
Penubuhan MAIK bertujuan untuk menasihati Sultan Kelantan
dalam hal-hal berkaitan agama Islam dan adat istiadat Melayu tanpa campur
tangan pihak Inggeris. Pada peringkat awal, bidang tanggungjawab utama majlis
ini meliputi pengurusan zakat padi dan zakat fitrah, baitulmal dan tanah wakaf
serta tanah perkuburan Islam.
MAIK menerbitkan majalah Pengasuh pada 1918 yang antara lain
bertujuan memudahkan usaha penyebaran pengetahuan Islam kepada rakyat. Penyunting
kehormat pertama Pengasuh ialah Tok Kenali, seorang ulama tersohor Kelantan.
Pengasuh menjadi media terpenting menyebarkan fatwa-fatwa
yang dikeluarkan oleh mesyuarat ulama dan menjawab persoalan berkaitan agama
yang dikemukakan oleh pembaca. Pengasuh menjadi medan perbincangan dan sumber
ilmu Islam terpenting.
Gambar - Bangunan asal MAIK bersebelahan Masjid Muhammadi
